{"id":1206,"date":"2025-03-31T14:33:19","date_gmt":"2025-03-31T14:33:19","guid":{"rendered":"http:\/\/poborski.eu\/?p=1206"},"modified":"2025-03-31T20:19:15","modified_gmt":"2025-03-31T20:19:15","slug":"jawor","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/poborski.eu\/?p=1206","title":{"rendered":"Jawor"},"content":{"rendered":"\n

<\/p>\n\n\n\n

Miejscowo\u015b\u0107 wzi\u0119\u0142a swoj\u0105 nazw\u0119 od polskiej nazwy drzewa jawor.<\/p>\n\n\n\n

Najstarsza znana wzmianka nazwy<\/strong> miasta pochodzi z XI wieku \u2013 pod dat\u0105 1008 r. Thietmar opisuje przemarsz wojsk kr\u00f3la niemieckiego Henryka II \u015awi\u0119tego przez miejscowo\u015b\u0107 Jaura in Zlezie podczas niemieckiej ekspedycji militarnej prowadzonej na ziemiach \u015al\u0119\u017can, Trzebowian i Dziadoszan, podczas wojen z Boles\u0142awem I Chrobrym o \u0141u\u017cyce. W 1133 r. miasto notuje si\u0119 pod nazw\u0105 Jawr, w 1203 r. \u2013 Jawor.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Do XVI w. nazw\u0119 miasta zapisywano po \u0142acinie w r\u00f3\u017cnych formach: Iavor, Iavr, Javr, Javor, Jaur, Jaura, Jawer, Jauor. U\u017cywano r\u00f3wnie\u017c nazwy w oryginalnym s\u0142owia\u0144skim brzmieniu, czego dowodzi obraz w ko\u015bciele \u015bw. Marcina w Jaworze, zawieraj\u0105cy w swej tre\u015bci m.in. widok Jawora z 1562 r. i polsk\u0105 form\u0119 nazwy Jawor. Forma Iawor zosta\u0142a u\u017cyta w dokumencie z 1248 roku, sygnowanym przez Boles\u0142awa II Rogatk\u0119, a tak\u017ce Henryka III Bia\u0142ego, a w dokumencie z 1277 r. u\u017cyto nazwy Iaver. W 1295 r. w \u0142aci\u0144skiej Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis miasto odnotowano pod nazw\u0105 Jawor. W 1475 r. w \u0142aci\u0144skich Statuta Synodalia Episcoporum Wratislaviensium miejscowo\u015b\u0107 wymieniona jest pod nazw\u0105 Jaworensis. W roku 1613 \u015bl\u0105ski regionalista i historyk Miko\u0142aj Henel z Prudnika wymieni\u0142 miejscowo\u015b\u0107 w swoim dziele o geografii \u015al\u0105ska pt. Silesiographia podaj\u0105c jej \u0142aci\u0144sk\u0105 nazw\u0119: Iavoria.<\/p>\n\n\n\n

Niemiecka forma nazwy miasta Jauer by\u0142a zgermanizowan\u0105 form\u0105 s\u0142owia\u0144skiej pierwotnej nazwy. Jeszcze w 1750 r. polska nazwa Jawor wymieniona jest w j\u0119zyku polskim przez Fryderyka II Wielkiego po\u015br\u00f3d innych miast \u015bl\u0105skich w zarz\u0105dzeniu urz\u0119dowym wydanym dla mieszka\u0144c\u00f3w \u015al\u0105ska. Nazwa ta sta\u0142a si\u0119 urz\u0119dow\u0105 nazw\u0105 miasta dopiero w XVII\u2013XVIII wieku, po ostatecznym podboju \u015al\u0105ska przez Prusy w 1763 r. w wyniku wojen \u015bl\u0105skich z Austri\u0105. S\u0142ownik geograficzny Kr\u00f3lestwa Polskiego podaje nazw\u0119 Jaworz, a Jawor to okre\u015blenie dawniejsze.<\/p>\n\n\n\n

W 1945 r. u\u017cywano przej\u015bciowo nazwy Jawor\u00f3w. 7 maja 1946 r. ustalono polsk\u0105 nazw\u0119 miejscowo\u015bci \u2013 Jawor.<\/p>\n\n\n\n

Pocz\u0105tkiem zamku<\/strong> by\u0142a wie\u017ca obronno-mieszkalna, kt\u00f3r\u0105 otacza\u0142 wa\u0142 i fosa. Powstanie wie\u017cy to czas przed rokiem 1224, wtedy to w imieniu Henryka Brodatego \u2013 w\u0142adcy \u015al\u0105ska, urz\u0105d Kasztelana (comes castellanus) z siedzib\u0105 w Jaworze pe\u0142ni\u0142 wspomniany w\u0142a\u015bnie pod t\u0105 dat\u0105 Rados\u0142aw z Boles\u0142awca.<\/p>\n\n\n\n

Po roku 1274 w kt\u00f3rym powsta\u0142o ksi\u0119stwo jaworskie, zamek sta\u0142 si\u0119 ksi\u0105\u017c\u0119c\u0105 rezydencj\u0105 i z tym faktem \u0142\u0105czy si\u0119 jego rozbudow\u0119 w latach p\u00f3\u017aniejszych. W warowni rezydowa\u0142 Bernard Zwinny \u2013 brat Bolka I i jednocze\u015bnie wsp\u00f3\u0142w\u0142adca ksi\u0119stwa jaworskiego.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Bolko I pod koniec swojego panowania zabezpieczaj\u0105c sto\u0142eczne miasto Jawor od zagro\u017cenia czeskiego otoczy\u0142 je murami obronnymi, wtedy zamek ufortyfikowano kamieniem zast\u0119puj\u0105c drewniano-ziemne umocnienia. W \u015bredniowieczu by\u0142 siedzib\u0105 piastowskiego rodu ksi\u0105\u017c\u0105t jaworsko-\u015bwidnickich a\u017c do \u015bmierci Bolka II Ma\u0142ego w 1368.<\/p>\n\n\n\n

Do 1392 roku zamek znajdowa\u0142 si\u0119 w posiadaniu ksi\u0119\u017cnej Agnieszki, po kt\u00f3rej Jawor przej\u0119li starostowie kr\u00f3l\u00f3w czeskich. W 1490 r. go\u015bci\u0142 tutaj kr\u00f3l czeski W\u0142adys\u0142aw Jagiello\u0144czyk, a niespe\u0142na 200 lat p\u00f3\u017aniej Marysie\u0144ka Sobieska. Wielokrotnie przebudowywany i odbudowywany w XV i XVI wieku po zniszczeniach (np. z wojny trzydziestoletniej) straci\u0142 sw\u00f3j wygl\u0105d \u015bredniowiecznej warowni.<\/p>\n\n\n\n

Wi\u0119zienie
Od czasu wojen \u015bl\u0105skich, kiedy \u015al\u0105sk zosta\u0142 zaj\u0119ty przez Prusy a\u017c do 1956 roku zamek pe\u0142ni\u0142 rol\u0119 wi\u0119zienia. W roku 1751 przebudowano wie\u017c\u0119 zegarow\u0105, kt\u00f3ra pe\u0142ni\u0142a funkcje dozoruj\u0105ce wi\u0119zienie.<\/p>\n\n\n\n